BOR ÜRÜNLERİNİN ÜRETİMİ
19/1/2008 ·
AÇIK İŞLETME YÖNTEMİ İLE CEVHERİ ÜRETİMİ Açık İşletmelerde uygulanan işletme yöntemi, cevher oluşumu görülen kısımların üst kotlarından alt kotlarına ters bir koni şeklinde, dekapaj ve üretim basamakları oluşturulup bu basamakların sahaya aplikasyonunun yapılarak dekapajın ve tüvenan cevher üretiminin yapılması şeklindedir. Cevher damarları üzerinde bulunan toprak örtü tabakasının , yapılan planlamaya göre mevcut iş makinaları ve iş gücü ile cevher üretimi engellenmeden cevhersiz bir bölgeye taşınıp boşaltılması ve üretime hazır hale getirilmesi faaliyetidir. Açık Ocak Madenciliği ¯ Kırma ¯ Yıkama ¯ Eleme ¯ KONSANTRE CEVHER RAFİNE ÜRÜN ELDESİ Konsantre Cevher ¯ Çözme (Borik Asit ve Sodyum perborat üretimleri için reaksiyon) ¯ Filtrasyon ¯ Kristalizasyon ¯ Santrifüj ¯ Kurutma ¯ (Torbalama) RAFİNE ÜRÜN Aşağıdaki basit şematik anlatımda da görüleceği gibi; herhangi bir rafine bor ürününü herhangi bir tabii bor kaynağından da elde etmek mümkündür. Göl Suları (BRINES), TINKAL, KERNIT ¯ Rafine Sodyum Boratlar-----------> + NaOH ® Perboratlar ¯ Ergitme ¯ SUSUZ BORAKS TINKAL, KERNIT,ULEKSIT, KOLEMANIT, ASHARIT, DATOLIT ¯ Asit ile Reaksiyon ¯ Borik Asit ¯ Ergitme, Kalsinasyon ¯ B2O3 ABD’DE BOR MİNERALLERİ ÜRETİMİ; -Açık Ocak -Yeraltı Madenciliği -Göl Sularından üretim yöntemleri ile yapılmaktadır. US Borax tarafından işletilen Boron/ Kaliforniya rezervlerinde tinkal ve kernit açık ocak yöntemi ile üretilmekte ve tamamı aynı bölgedeki tesislerde rafine ürün üretiminde kullanılmaktadır. ABC ( American Borate Company) tarafından işletilmekte olan Billie Mine’da yeraltı işletmeciliği ile ağırlıklı olarak kolemanit ve bir miktar üleksit-probertit üretimi yapılmaktadır. Searles Lake sularından çözelti madenciliği yöntemi ile bor ürünlerinin rafine ürün olarak kazanımı ise IMC Chemicals tarafından gerçekleştirilmektedir. TÜRKİYE’DE ÜRETİLEN BOR MİNERALLERİ TİNKAL, KOLEMANİT VE ÜLEKSİTTİR. Bunlardan Kırka’da bulunan ve dünyanın en büyük rezervi kabul edilen tinkal, yine Kırka’daki 3 adet boraks pentahidrat tesisi ile Bandırma’da bulunan boraks dekahidrat+ boraks pentahidrat tesisi ve sodyum perborat tesisinde hammadde olarak kullanılmaktadır. Bigadiç, Emet ve Kestelek’te bulunan Kolemanit rezervleri dünyanın en büyük rezervleridir. Üleksit ise Bigadiç ve Kestelek’te öenmli miktarlarda bulunmaktadır. Kolemanit borik asit tesislerinde hammadde olarak kullanılmakta ayrıca öğütülmüş olarak da satışı yapılmaktadır. TÜRKİYE’DE MİNERAL İŞLEME VE RAFİNE ÜRÜN ÜRETİMİ, Tinkal Kolemanit ↓ ↓ Boraks Dekahidrat Borik Asit Boraks Pentahidrat Susuz Boraks Sodyum Perborat Bu ürünlerden sodyum perborat dışında kalanlar birbirini ikame eden ürünlerdir. Örneğin; borik asit kolemanitten üretildiği gibi tinkalden de üretilebilir. Seramik sektöründe borik asit, susuz boraks ve kolemanit birbirinin yerine kullanılabildiği gibi, cam elyafı üretiminde kolemanit ve borik asit , cam yünü üretiminde üleksit ve boraks pentahidrat birbirini ikame edebilir. ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN ÜRETİLEN BOR ÜRÜNLERİ KONSANTRE ÜRÜNLER KOLEMANİT ÖĞÜTÜLMÜŞ KOLEMANİT RAFİNE ÜRÜNLER BORİK ASİT BORAKS PENTAHİDRAT ETİBOR 48 (BORAKS PENTAHİDRAT) SODYUM PERBORAT TATRAHİDRAT SODYUM PERBORAT MONAHİDRAT SUSUZ BORAKS KISA VADEDE ÜRETİLMESİ PLANLANAN (ÖZEL BOR KİMYASALLARI) Susuz Borik Asit Disodyum Oktaborat Tetrahidrat Çinko Borat
